สารบัญ
เกณฑ์คงค้าง (Accrual basis) คืออะไร?
เกณฑ์คงค้าง (Accrual basis) คือ หลักเกณฑ์ที่ใช้ในการบันทึกบัญชีและจัดทำงบการเงิน โดยการบันทึกบัญชีจะบันทึกรายการตามเกณฑ์คงค้าง ซึ่งจะเป็นการบันทึกบัญชีตามรายการที่เกิดขึ้นโดยไม่คำนึงว่าจะได้รับหรือจ่ายเงินแล้วหรือไม่ หลักการสำคัญของเกณฑ์คงค้างคือ
-
- รายได้จากการขายสินค้า : จะบันทึกรับรู้รายได้เมื่อบริษัทได้ส่งมอบสินค้าให้แก่ลูกค้าแล้ว โดยไม่คำนึงว่าจะได้รับชำระเงินแล้วหรือไม่
- รายได้จากการให้บริการ : จะบันทึกรับรู้รายได้เมื่อบริษัทได้ส่งมอบบริการให้แก่ลูกค้าแล้ว โดยไม่คำนึงว่าจะได้รับชำระเงินแล้วหรือไม่ ยกตัวอย่างเช่น ธุรกิจรับทำความสะอาด เมื่อบริษัทให้บริการทำความสะอาดให้ลูกค้าเสร็จแล้วก็จะรับรู้รายได้ตามขั้นความสำเร็จของงานเป็นต้น
- ต้นทุนขาย : ในการซื้อสินค้า บริษัทจะบันทึกสินค้าคงเหลือเข้ามาเป็นสินทรัพย์ และเมื่อสินค้านั้นได้ขายออกไปและรับรู้รายได้ ก็จะบันทึกต้นทุนขาย
- ค่าใช้จ่าย : จะบันทึกรับรู้ค่าใช้จ่าย เมื่อรายการนั้นได้เกิดขึ้น เช่น ค่าน้ำ ค่าไฟฟ้า ก็จะบันทึกทุกสิ้นเดือนตามใบแจ้งหนี้ จากการใช้น้ำและไฟฟ้า โดยไม่ได้คำนึงว่าได้จ่ายชำระไปรึยัง
ในปัจจุบันการจัดทำงบการเงินของนิติบุคคล เช่น บริษัท ห้างหุ้นส่วนจำกัด จะจัดทำตามเกณฑ์คงค้างทั้งหมด
ข้อดี-ข้อเสีย ของเกณฑ์คงค้าง
ข้อดีของเกณฑ์คงค้าง
-
- สะท้อนฐานะการเงินและผลการดำเนินงานที่แท้จริง เพราะบันทึกตามรายการค้าที่เกิดขึ้นจริง
- งบการเงินที่ถูกต้อง ช่วยในการวางแผนและตัดสินใจในทางธุรกิจได้
- เป็นมาตรฐานสากล เกณฑ์คงค้างเป็นหลักการที่บันทึกบัญชีที่เป็นที่ยอมรับทั่วโลก ทำให้สามารถนำงบการเงินไปเปรียบเทียบกันได้ เนื่องจากทำบัญชีภายใต้หลักการเดียวกัน
ข้อเสียของเกณฑ์คงค้าง
-
- มีความซับซ้อนในการจัดทำมากกว่าเกณฑ์เงินสด เพราะจะต้องบันทึกรายการ ลูกหนี้ เจ้าหนี้ ค้างรับ ค้างจ่าย ให้ครบถ้วน
- ผลการดำเนินงานที่แสดงในงบการเงิน อาจไม่สอดคล้องกับกระแสเงินสดที่เกิดขึ้นจริง ซึ่งอาจทำให้ผู้ที่อ่านงบการเงินไม่เป็นเข้าใจผิดในกระแสเงินสดของกิจการได้
เกณฑ์เงินสด (Cash basis) คืออะไร?
เกณฑ์เงินสด (Cash basis) คือ หลักเกณฑ์ที่ใช้ในการบันทึกบัญชีและจัดทำงบการเงินจากเกณฑ์เงินสด กล่าวคือ ทางบริษัทจะบันทึกรับรู้รายการเมื่อมีเงินสดเข้าออกเกิดขึ้น ยกตัวอย่างเช่น
รายได้ : ตามเกณฑ์เงินสดจะรับรู้รายได้เมื่อบริษัทได้รับเงินเข้ามา
ค่าใช้จ่าย : ตามเกณฑ์เงินสดจะรับรู้ค่าใช้จ่ายเมื่อบริษัทได้จ่ายเงินออกไป
ในปัจจุบันการจัดทำบัญชีรายรับรายจ่าย เพื่อเสียภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา ก็ให้จัดทำตามเกณฑ์เงินสด
ข้อดี-ข้อเสีย ของเกณฑ์เงินสด
ข้อดีของเกณฑ์เงินสด
-
- มีความซับซ้อนในการจัดทำน้อยกว่า โดยบันทึกรายรับรายจ่ายจากเงินสดที่เข้าออก
ข้อเสียของเกณฑ์เงินสด
-
- รายงานทางการเงินที่จัดทำขึ้นตามเกณฑ์เงินสด อาจไม่สะท้อนฐานะการเงินและผลการดำเนินงานที่แท้จริง ยกตัวอย่างเช่น ในกรณีที่บริษัทได้รับ รายได้รับล่วงหน้า หากทำเป็นเกณฑ์เงินสดก็จะถือเป็นรายได้เลย ทั้งที่จริงแล้วยังไม่ควรรับรู้รายได้ ทำให้ตัวเลขผลการดำเนินงานอาจผิดเพี้ยนไป
สรุปความแตกต่างระหว่าง เกณฑ์คงค้าง กับ เกณฑ์เงินสด
ความแตกต่างระหว่างเกณฑ์คงค้าง กับ เกณฑ์เงินสด เป็นดังนี้
